|
Ta qədimdən üzü bəri Bakı, Naxçıvan, Lənkəran, Şamaxı, Gəncə, Şuşa,
Şəki, Quba kimi şəhərlərdə sənətkarlar yerli xammaldan döymə mis
məmulatları hazırlayırdı. Lakin qədim mədəniyyət mərkəzi
Şamaxının yaxınlıqında yerləşən Lahıc özünəməxsus ornamentləri ilə
fərqlənən mis məmulatlarənən Qafqazda mərkəzi hesab olunurdu.
Çoxsaylı arxeoloji tapıntılar bir çox ornamentlərin nəsildən-nəsilə
ötürüldüyünü sübut edir. Onlardan bəziləri olduğu kimi saxlanmış,
bəziləri isə yeni motivlərlə zənginləşərək bir qədər dəyişikliyə
uğramışdır.
Mis döymə məmulatlarının əksəriyyətinin üzərində onu düzəldən
ustanın möhürü, hazırlandığı tarix və sahibinin adi göstərilir. Bir
çox məişət əşyalarının, o cümlədən qabların üstündəki döymə yazılar,
habelə şerlər, adətən ərəb hərfləri ilə nəqş olunurdu. Həmin bəzəkli
hərflər doymə məmulatların üzərindəki ornamentlərlə uzlaşır, onları
daha da cazibədar edirdi.
Mis döymə ornamentlərinə bir çox tarixi abidələrdə, o cümlədən
Naxçıvandakı məqbərədə (XII əsr), Bərdə və Qarabağdakı (XIII-XI əsr)
abidələrdə, Bakıdakı Şirvanşahlar sarayında (X əsr), Şəkidəki Xan
sarayında da (X-III əsr) rast gəlmək mümkündür. Azərbaycan ustaları
misi eridərək hazırladıqları məmulatlara istənilən formanı verə
bilirdi. Hazırda mis məmulatlarının 80-ə yaxın növü
məlumdur.
|